Nguyễn Thu Thủy
Trường Đại học Công nghiệp Quảng Ninh, Việt Nam
Nguyễn Văn Trọng
Trường Đại học Công nghiệp Quảng Ninh, Việt Nam
Tóm tắt (Abstract)
Bài báo trình bày tổng quan hiện trạng khai thác, chế biến và ứng dụng đất hiếm tại Việt Nam, đồng thời phân tích các rào cản kỹ thuật, công nghệ và chính sách trong phát triển ngành công nghiệp đất hiếm. Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định các thách thức chính đang cản trở sự phát triển chuỗi giá trị đất hiếm tại Việt Nam, đối chiếu với kinh nghiệm quốc tế, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn. Phương pháp nghiên cứu dựa trên tổng hợp tài liệu, phân tích so sánh, kết hợp đánh giá định tính các yếu tố kỹ thuật – công nghệ hiện nay. Kết quả cho thấy, Việt Nam có tiềm năng tài nguyên lớn nhưng còn thiếu công nghệ phân tách hiện đại, chưa hình thành chuỗi giá trị khép kín và thiếu chính sách đồng bộ hỗ trợ phát triển. Bài báo đề xuất ba nhóm giải pháp gồm: hoàn thiện công nghệ chế biến; xây dựng thể chế và chính sách phát triển; tổ chức lại chuỗi cung ứng đất hiếm theo hướng tích hợp và bền vững.
This paper provides an overview of the current status of rare earth exploration, processing, and applications in Vietnam, and analyzes key technical, technological, and policy barriers to the development of the rare earth industry. The objective of the study is to identify major constraints Thông tin của tác giả: NCS. Nguyễn Thu Thủy Viện Khoa học Vật liệu, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam Điện thoại: +(84)977.037.215 - Email: thuthuyqn88@gmail.com NCS. Nguyễn Văn Trọng Viện Khoa học Vật liệu, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam Điện thoại: +(84)385.688.663 - Email: trongnv@ims.vast.ac.vn Information about authors: Nguyen Thu Thuy, Ph.D. Candidate, Institute of Materials Science, Vietnam Academy of Science and Technology, email: thuthuyqn88@gmail.com Nguyen Van Trong, Ph.D. Candidate, Institute of Materials Science, Vietnam Academy of Science and Technology, email: trongnv@ims.vast.ac.vn TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ QUI, TẬP 03, SỐ 03, 2025 KHOA HỌC TRÁI ĐẤT VÀ MỎ 32 JOURNAL OF SCIENCE AND TECHNOLOGY QUI, VOL.03, № 03, 2025 hindering the development of a complete rare earth value chain in Vietnam, benchmark international experiences, and propose context-appropriate solutions. The methodology involves a qualitative review of relevant literature, comparative analysis, and assessment of current technical capabilities. Findings show that Vietnam possesses significant rare earth resources, but lacks advanced separation technologies, an integrated value chain, and supportive policy frameworks. The paper proposes three solution groups: upgrading processing technologies, improving institutional and policy systems, and reorganizing the supply chain toward integration and sustainability.
Tài liệu tham khảo
1. Bộ Công Thương. (2008). Quyết định số 25/2008/QĐ-BCT phê duyệt Quy hoạch phân vùng thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng quặng đá quý, đất hiếm và urani giai đoạn đến 2015, có xét đến năm 2025.
2. Hạnh, N. V. (1987). Nghiên cứu công nghệ tuyển quặng đất hiếm Nam Nậm Xe – bán công nghiệp. Hà Nội.
3. Hạnh, N. V. (1993). Nghiên cứu tuyển quặng đất hiếm Yên Phú – quy mô phòng thí nghiệm và bán công nghiệp. Hà Nội.
4. Hạnh, N. V., Quý, N. Đ., & Lùng, T. V. (2004). Đặc điểm và tính khả tuyển quặng đất hiếm Việt Nam. Hội nghị Khoa học lần thứ 16, Trường Đại học Mỏ - Địa chất, Hà Nội.
5. Hạnh, N. V. (2006). Luận án tiến sĩ: Nghiên cứu tuyển tách đất hiếm Đông Pao. Hà Nội.
6. Viện Mỏ - Luyện kim. (2010). Nghiên cứu sản xuất hợp kim đất hiếm dùng trong luyện kim. Tạp chí Khoa học Công nghệ Vật liệu.
7. Tiến, P. A. (2010). Khai thác và sử dụng đất hiếm hiện nay trên thế giới. Tổng luận, Cục Thông tin Khoa học và Công nghệ Quốc gia.
8. Quý, N. Đ., & Hạnh, N. V. (2013, October). Về phát triển đất hiếm Việt Nam. Hội thảo Khoa học tư vấn phát triển công nghiệp đất hiếm Việt Nam.
9. Huấn, T. Đ., Giang, N. T., et al. (2013, October). Tình hình tài nguyên khoáng sản đất hiếm thế giới, Việt Nam và định hướng điều tra, thăm dò. Hội thảo Khoa học.
10. Hạnh, N. V., & Quý, N. Đ. (2014). Đổi mới định hướng phát triển công nghiệp đất hiếm Việt Nam. Hội nghị KHCN Tuyển khoáng toàn quốc lần III, Hà Nội.
11. Viện Công nghệ Xạ hiếm. (2015). Chế tạo và ứng dụng phụ gia đất hiếm trong sản xuất kính. Báo cáo đề tài cấp Bộ.
12. Hạnh, N. V., & Quý, N. Đ. (2021, June). Định hướng phát triển bền vững chế biến, sử dụng đất hiếm và bảo vệ môi trường. Hội thảo Đất hiếm, Hà Nội.
13. Tiến, N. B. (2021, June). Một số thành tựu ứng dụng các sản phẩm đất hiếm trong công nghiệp, nông nghiệp tại Việt Nam. Hội thảo Đất hiếm, Lai Châu.
14. USGS. (2025). Mineral Commodity Summaries 2025: Rare Earths. https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2025/mcs2025.pdf
15. Viện Khoa học Vật liệu – VAST. (1993–2012). Các kết quả nghiên cứu ứng dụng đất hiếm trong nông nghiệp. Báo cáo nội bộ.
16. Viện Nghiên cứu Năng lượng Nguyên tử Việt Nam. (2001–2003). Ứng dụng đất hiếm trong chăn nuôi và trồng trọt. Dự án cấp Bộ.
17. Liên hiệp KH&CN Bắc Ninh. (2004). Kết quả nghiên cứu đất hiếm với cây vải thiều. Sở Khoa học & Công nghệ Bắc Ninh.
18. Công ty CP Nông nghiệp Thành Đô. (2014–2023). Kết quả sản xuất phân bón đất hiếm vi lượng. Tài liệu nội bộ.
19. Đại học Sài Gòn. (2011). Tổng hợp và thử nghiệm phức chất Lantan xitrat cho cà chua. Báo cáo khoa học sinh viên.
20. Trung tâm Ứng dụng Tiến bộ KH&CN TP.HCM. (2017). Thử nghiệm đất hiếm trong nuôi cá, tôm. Hội thảo Nông nghiệp sạch TP.HCM.
21. Đào, T. L. (2019). Ứng dụng đất hiếm trong chăn nuôi thủy sản Việt Nam. Tạp chí Chăn nuôi Việt Nam, 45(2), 52–59.
22. Nam, N. (2018, July). Đất hiếm giúp tăng trọng an toàn trong chăn nuôi. Chăn nuôi Việt Nam.
23. NTBTRA - Canthostnews. (n.d.). Đánh giá hàm lượng các nguyên tố đất hiếm trong đất đỏ bazan trồng cam vùng Phủ Quỳ – Nghệ An. Tạp chí Nông nghiệp & Phát triển nông thôn.
24. Phân bón vi lượng đất hiếm. (2008, December 22). http://nongnghiep.vn/Khuyen-nong/Trong-trot
25. Ứng dụng phân bón đất hiếm cho cây điều. (n.d.). http://phanbondoanhnong.com.vn/nha-nong/tu.../ung-dung-phan-bon-dat-hiem-cho-cay-dieu
26. Thủy, N. T. (n.d.). Hợp tác nghiên cứu đất hiếm giữa Việt Nam và Nhật Bản. http://vinatom.gov.vn
27. USGS. (2024). Mineral Commodity Summaries 2024: Rare Earths. United States Geological Survey. https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2024/mcs2024-rare-earths.pdf
28. IAEA. (2023). Management of Radioactive Waste from Rare Earth Production. IAEA Nuclear Energy Series No. NW-T-1.28. https://www.iaea.org/publications/14731
29. JOGMEC. (2023). Rare Earth Resource Development Strategy in Asia-Pacific. Japan Oil, Gas and Metals National Corporation. https://www.jogmec.go.jp/
