Khương Phúc Lợi
Trường Đại học Công nghiệp Quảng Ninh, Việt Nam
Hồ Trung Sỹ
Trường Đại học Công nghiệp Quảng Ninh, Việt Nam
Tóm tắt (Abstract)
Việc tối ưu hóa quá trình khai thác khoáng sản rắn, đặc biệt là tài nguyên than hầm lò, đóng vai trò sống còn trong chiến lược an ninh năng lượng và phát triển bền vững của Việt Nam. Tại vùng Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh, thực trạng tổn thất tài nguyên trong khai thác hầm lò vẫn đang là một thách thức lớn với tỷ lệ dao động từ 28% đến 31%. Sự thất thoát này không chỉ gây lãng phí tài sản quốc gia mà còn làm suy giảm tuổi thọ mỏ và gây ra những hệ lụy môi trường nghiêm trọng. Báo cáo này tập trung phân tích các nhóm nguyên nhân cốt lõi gây tổn thất than, bao gồm các yếu tố địa chất phức tạp như vỉa dốc, mỏng và đứt gãy; sự hạn chế trong trình độ công nghệ và thiết bị; những bất cập trong mô hình tổ chức sản xuất và quản trị nhân sự; cùng các ràng buộc về kỹ thuật an toàn theo quy chuẩn quốc gia. Thông qua việc kế thừa và phát triển các giải pháp kỹ thuật hiện đại như cơ giới hóa đồng bộ, áp dụng công nghệ giàn mềm ZRY cải tiến không để lại trụ bảo vệ và mô hình quản lý Lean Mining, nghiên cứu đề xuất một hệ thống biện pháp toàn diện. Mục tiêu cốt lõi là đưa tỷ lệ tổn thất xuống dưới ngưỡng 25% theo định hướng của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường khai thác.
The optimization of solid mineral extraction processes, particularly underground coal resources, plays a vital role in Vietnam’s energy security strategy and sustainable development. In the Uong Bi area of Quang Ninh Province, the current situation of resource loss in underground mining remains a major challenge, with loss rates fluctuating between 28% and 31%. This loss not only results in the waste of mineral resources finite national assets but also reduces the efficiency of capital investment utilization, shortens mine life, increases mining costs in later stages, and simultaneously leads to negative social impacts such as reduced employment effectiveness, imbalanced development in mining regions, and the emergence of serious environmental consequences.This report focuses on analyzing the core groups of factors causing coal losses, including complex geological conditions such as steeply inclined, thin seams and faulting; limitations in the level of technology and equipment applied in the area; shortcomings in production organization models and human resource management; as well as technical safety constraints stipulated by national standards. By inheriting and further developing modern technical solutions such as synchronized mechanization, theapplication of improved ZRY flexible shield technology without leaving protective pillars, and the Lean Mining management model, the study proposes a comprehensive system of measures. The fundamental objective is to reduce the loss rate to below 25% in accordance with the orientation of the Vietnam National Coal and Mineral Industries Group (TKV), thereby contributing to improved economic efficiency and enhanced protection of the mining environment.
Tài liệu tham khảo
1. Báo cáo thường niên năm 2023, Công ty Cổ phần than Vàng Danh - Vinacomin, https://vangdanhcoal.com.vn/wp-content/uploads/2024/04/Bao-cao-thuong-nien-2023-CB.pdf
2. Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia QCVN 01:2011/BCT Về an toàn trong khai thác than hầm lò, https://vfra.org/uploads/up/root/file/2022/12/17/00/30/61_1671190224_0048.pdf
3. Đ. T. Cường, “Luận án: Tối ưu hóa các thông số của hệ thống khai thác tại mỏ than,” https://www.slideshare.net/slideshow/luan-an-toi-uu-hoa-cac-thong-so-cua-he-thong-khai-thac-tai-mo-than/230645725.
4. “Nhu cầu than cho sản xuất điện và giải pháp thực hiện (Tạm kết),” *Tạp chí Năng lượng Việt Nam*, 11-Sep-2017. https://nangluongvietnam.vn/nhu-cau-than-cho-san-xuat-dien-va-giai-phap-thuc-hien-tam-ket-19104.html.
5. P. N. Huỳnh and N. V. Vớ, “Giáo trình mở vỉa và hệ thống khai thác,” Trường Đại học Công nghiệp Quảng Ninh, 2014.
6. “Công ty CP Than Vàng Danh: Tăng cường các biện pháp kỹ thuật, công nghệ mỏ,” *Công ty Cổ phần Than Vàng Danh – Vinacomin*, https://vangdanhcoal.com.vn/cong-ty-cp-than-vang-danh-tang-cuong-cac-bien-phap-ky-thuat-cong-nghe-mo/.
7. “Hiệu quả từ giàn mềm ZRY trong khai thác than,” *Báo Quảng Ninh điện tử*, https://baoquangninh.vn/hieu-qua-tu-gian-mem-zry-trong-khai-thac-than-2477469.html.
8. “Hiệu quả giải pháp khấu than lò chợ ZRY ở Than Vàng Danh,” *Cổng thông tin điện tử Thành phố Uông Bí*, https://uongbi.gov.vn/hieu-qua-giai-phap-khau-than-lo-cho-zry-o-than-vang-danh-p13n58060.html.
9. “Nghiên cứu, áp dụng vỉ chống néo trong các đường lò than khu vực khai thác lò chợ tại một số mỏ hầm lò vùng Quảng Ninh,” *Hệ thống thông tin cơ sở dữ liệu thống kê ngành Công Thương (VISTA)*. https://www.vista.gov.vn/news/print/ket-qua-nghien-cuu-trien-khai/nghien-cuu-ap-dung-vi-chong-neo-trong-cac-duong-lo-than-khu-vuc-khai-thac-lo-cho-tai-mot-so-mo-ham-lo-vung-quang-ninh-3480.html.
10. Đ. V. Cường, “Nghiên cứu áp dụng công nghệ xây dựng trụ nhân tạo thay thế trụ than bảo vệ đường lò chuẩn bị trong quá trình khai thác tại các mỏ hầm lò vùng Quảng Ninh,” Luận án Tiến sĩ, Ngành Khai thác mỏ, Trường Đại học Mỏ – Địa chất, Hà Nội, Việt Nam, 2022.
